Samenraapsel van doordenkers

In Mijn vader portretteert Toon Tellegen de heldhaftigste vader ooit. Sterker nog, hij laat kinderen nadenken over doodsangst, geladen stilte en ouderliefde. Maar is zijn boek meer dan een samenraapsel van losse episodes? Waar blijft het verhaal?

 

Met zijn gelaagde, filosofische verhalen voor alle leeftijden, haalt Tellegen hoge verkoopcijfers. Na enkele dichtbundels voor volwassenen, schrijft hij sinds 1984 ook voor kinderen. En met succes. De Gouden Uil, Theo Thijssenprijs, Gouden Griffel en Woutertje Pieterse Prijs heeft hij aan zijn palmares toegevoegd. Mijn vader (1994) behoort tot zijn minder bekende werken, maar moet qua diepgang niet onderdoen voor de populairste titels.

 

Zoals de titel al doet vermoeden, draait alles om Jozef en zijn vader. De vader kan alles! Hij lijkt wel een engel: slim, groot, sterk, uitbundig, zelfingenomen, maar toch ook ingewikkeld, wijs, ijl en breekbaar… Als een stipje komt hij ter aarde. Hij groeit en krimpt, keilt dieven door het raam, weet meer dan de dokter en balanceert op één vinger. Maar als hij huilt, treurt de wereld met hem mee. Soms verzinkt hij zo diep in gedachten dat hij niemand hoort of ziet, en als zijn vrouw hem kust, breekt hij in stukken. Dat hij van haar houdt, durft hij amper zeggen.

 

Mijn vader heeft veel weg van een droomvertelling, waarin ideaalbeelden en heroïsche tableaus zich opstapelen. Tellegen rijgt kleine anekdotes aan elkaar, en laat de lezer daaruit zelf een vertelling samenstellen. Hij combineert existentiële vragen met humor en raadsels. Het resultaat is een abstracte levensles, waarin vader en zoon filosoferen over goed en kwaad, leven en dood, rijk en arm. Met wijze uitspraken als ‘gedachten zijn de vreemdste dingen die er zijn’, ‘niemand is groter of kleiner dan mij’ of ‘vaak is hij er, terwijl ik hem niet zie’ zet Tellegen de jonge lezer voortdurend aan het denken. De grenzeloze liefde tussen vader en zoon geeft je een warm, herkenbaar gevoel. Ook de naïeve toon en de romantische buien van vader en moeder maken je week van binnen.

 

Met heldere, ritmische kindertaal en lichte woorden verpakt Tellegen de zwaarste thema’s in eenvoudige beelden. Hij leest zijn werk zelf voor en dat hoor je. Want geen ander zou, in deze complexe vertelling, de juiste accenten weten te leggen. Elk verhaal duurt amper drie minuten, ideaal voor het slapengaan of op weg naar school. Maar helaas bevatten de cd-tracks meerdere delen tegelijk, wat navigatie aanzienlijk bemoeilijkt. Dat Tellegen zelf pauzeert tussen de verhaaltjes door, compenseert dit ongemak.

 

Door samen met je kind naar Tellegen te luisteren, leert het zijn gevoelens verwoorden. Elk tafereel nodigt uit tot een raak gesprek, maar – hoe verder je leest – hoe beter je het vervolg al van mijlen ver voelt aankomen. Wie hoopt op een ontknoping, komt bedrogen uit. Al snel beginnen de heldendaden van vader te vervelen, en of hij echt leeft of enkel in Jozefs hoofd, laat Tellegen in het midden. Ben jij niet filosofisch aangelegd? Of houd je van spanning, verrassing, tastbaarheid en samenhang? Dan laat je deze vage droomvertelling beter aan je neus voorbijgaan!